PsikopatlarSaz Caz RakEdebiyyatVeni Vidi VıdıRopürtajBi Cift Laf EtDerdim VarLink Mink

Youssou N'Dour - 21. yüzyılın Griot'su
Yazan:Dora Maar ( 25/10/2002 13:17 )

Youssou N'Dour, Dakar'ın Medina semtinde 1959 yılın ekiminde doğmuş, bir Griot (grio) ailesi çocuğu. Batı Afrika’daki Griotların, yani sözel tarihçilerin görevleri kabilenin yaşamını, tarihini ve soyağacını müzik eşliğinde kuşaklar boyu iletmek. Bir Griot insan şeklinde bir tarih kitabı, hatta bir kütüphane gibidir. Geçmişle bugünü bağlayan somut bir bağ. Griot geleneğinin kökleri yüzlerce yıl öncesine dayanıyor ve Senegal’ın sözel kültürün mühim parçasıdır.

N'Dour, şarkı söylemeye 12 yaşındayken başlamış. İlk grubu Dakar'daki Star Band. Birkaç yıl sonra kendi grubunu, La Super Etoile de Dakar'ı kurmuş, hala aynı grupla çalışıyor. Şarkılarının çoğu Senegal’ın yerel dili olan Wolof dilinde. Ama aynı zamanda Senegal’ın resmi dili olan Fransızca ile İngilizce şarkıları da var; genelde Wolof ile karışık. Şarkılarında Senegal’ın günlük yaşamından söz eder; kuraklık, ülkesinin ekonomik sorunları, ırkçılık, kölelik, daha iyi yaşamın uğruna göçler, Senegallı kadınların güzelliği ve gücü, aşk ve kırılmış kalpler...

Müziği, söylediği diller kadar çeşitli; genelde içinde jazz ve soul lezzeti katılmış Senegal’ın geleneksel müziği olan Mbalax (umbalakh) ile Karayıp ritimlerinin harmanı. Enstrüman olarak, Tama gibi Senegal’ın geleneksel enstrümanlarının yanı sıra da Avrupa’ya özgü olanları da kullanmakta.

Avrupa’ya ilk çıkışı 1983 yılında Paris’teki Afrika Festivaline katılmasıyla gerçekleşti. Afrika dışında tanınan ilk şarkısı da Fransa’da yaşayan Senegalliler’den gelen ilhamın ürünü “Immigrés” (göçmenler). Sanırım bu ziyaret sırasındaydı, sesini duyunca, Peter Gabriel "En çok sıvı gümüşü anımsatan sesinden etkilendim, sesini duyunca tüylerim diken diken oldu” demiş. Bu sözler, aralarındaki dostluk ile işbirliğinin başlangıcıdır aynı zamanda.

1988 yılında Amnesty International tarafından düzenlenen “Human Rights Now!” turnesi sırasında Peter Gabriel, Sting, Bruce Springsteen, Tracy Champan ile yaptığı çalışmalar müzisyenin uluslararası tanınmasına yol açtı. Peter Gabriel ile yaptığı düet "Shaking the Tree" 1989 yılında çıkan ilk uluslararası albumunde “The Lion” da yer aldı. Albumu 1990 yılında “Set” ve 1992 yılında “Eyes Open” izledi. 1994 yılındaki “The Guide” da Neneh Cherry ile yaptığı “Seven Seconds” da sanatçının en popüler (en ticari mi desem?) şarkılardan biridir. Son albümün (Joko (The Link) 2000) çalışmalarına yine Peter Gabriel, Sting ve Wyclef Jean katıldı.

1993 yılında UNICEF’in özel elçisi olur: Odaklandığı konulardan biri Afrikalı çocuklar ve AIDS.

Yıllardır çeşitli uluslararası destek ve yardım kampanyalarında, turne, konser ve özel albüm yapımlarında yer alıyor. Bu arada Senegal’ı da ihmal etmiyor tabii; Dakar'da genç müzisyenlerin eğitimine adadığı Xippi adlı bir müzik stüdyosu, 7 FM adlı bir radyo istasyonu ve 7 Weekend adlı gazetesi var. Kendisi de mümkün oldukça çok vaktini Senegal'da geçirmeye çalışıyor.

Bir özelliği daha var N'Dour'un, her fırsatta dile getirdiği - futbol sevgisi. Eski albümlerden birinde "Football" adlı bir şarkı yer alıyor. Aynı ismi taşıyan albümündeki Gaiende (The Lion) Senegal futbol takımının resmi şarkısı. 1998 Dünya Kupasının resmi şarkısı da yine Youssou N’Dour’un Belçikalı şarkıcı Axelle Red ile söylediği "La Cour des Grands" dır. Bu sene Pascal Obispo'nun yazdığı ve dünyanın en iyi futbolcuları tarafından söylenen "Live for Love" da da yer almıştı.

İşte kısaca budur. Maalesef şarkılarının ancak İngilizce ve Fransızca kısımlarını anlayabiliyorum, ama sesinin o eşsiz rengi ve müziğinin müthiş güzelliği, kişiliği, mücadeleci ruhu ve vizyonu Youssou N’Dour’u sevmem için çoktan yeterli, bu sevgimi de sizinle paylaşmak istedim sevgili Penche. Şarklarının bazılarından gurur duyarım, bazılarından duygulanırım, bazılarından umutlanırım, bazılarında ateş ve daire şeklinde dansçılar canlanır gözümde, kalkıp eşlik etmek geçer içimden. Hepsi birer öykü.

Griotların oğlu Griot geleneğini devam ettirmekte...

Saz Caz Rak

sitra pontin
Adı: KING, Soyadı: CRIMSON

11/11/2005 16:31


Serkan
BABA HAKKI – CLIFF BABA

9/7/2003 17:27


William Munny
Nocturama

24/2/2003 17:40


profesör kien
Doğaçlama 1234

16/1/2003 15:21


profesör kien
Doğaçlama - 4

9/1/2003 13:31


profesör kien
Doğaçlama - 3

2/1/2003 16:12


profesör kien
Doğaçlama 2

27/12/2002 10:45


profesör kien
Doğaçlama 1

19/12/2002 17:37


Seykoah
THE SPIRIT CARRIES ON

11/11/2002 11:04


Dora Maar
Youssou N'Dour - 21. yüzyılın Griot'su

25/10/2002 13:17


   Sonraki sayfa >>